Making Tax Digital zniechęca samozatrudnionych. Według badania 45% badanych sole traders rozważa powrót na etat
Making Tax Digital for Income Tax miało unowocześnić brytyjski system podatkowy i usprawnić sposób prowadzenia dokumentacji. Badanie Taxfix pokazuje jednak, że część samozatrudnionych odbiera nowe obowiązki jako dodatkowe obciążenie. Aż 45% badanych sole traders przyznało, że z powodu MTD rozważało odejście od samozatrudnienia i powrót do stałej pracy.
Od 6 kwietnia 2026 roku Making Tax Digital for Income Tax jest obowiązkowe dla pierwszej grupy sole traders i landlordów. Co do zasady obowiązek ten dotyczy obecnie osób fizycznych zarejestrowanych do Self Assessment, których qualifying income z samozatrudnienia i/lub nieruchomości przekroczył £50,000 w roku podatkowym 2024/25, o ile nie obejmuje ich jedno ze zwolnień przewidzianych przez HMRC.
System będzie rozszerzany stopniowo. Osoby z qualifying income powyżej £30,000 w roku 2025/26 zostaną objęte MTD od 6 kwietnia 2027 roku, natomiast osoby z dochodem kwalifikowanym powyżej £20,000 w roku 2026/27 – od 6 kwietnia 2028 roku.
45% badanych sole traders rozważa powrót do pracy na etacie
Badanie Taxfix wskazuje, że nowe wymagania MTD wpływają nie tylko na sposób prowadzenia księgowości, ale również na decyzje dotyczące przyszłości działalności.
Według opublikowanych wyników 45% respondentów rozważało odejście od samozatrudnienia i powrót do stałego zatrudnienia właśnie z powodu Making Tax Digital.
Nie oznacza to oczywiście, że 45% wszystkich sole traders w Wielkiej Brytanii rzeczywiście zamierza zamknąć działalność. Dane pokazują natomiast skalę obaw deklarowanych przez respondentów badania.
Badanie wykazało również, że 29% respondentów stało się bardziej ostrożnych przy przyjmowaniu nowych zleceń, 25% podniosło ceny lub planowało je podnieść w związku z dodatkową administracją, a 19% odłożyło plany rozwoju lub inwestycji. Jednocześnie 39% badanych deklarowało, że dzięki zmianom ma lepszą kontrolę nad swoimi finansami.
Część sole traders rozważa założenie limited company
Jednym z najbardziej interesujących wyników badania jest zainteresowanie zmianą formy prowadzenia działalności.
Według danych Taxfix 57% respondentów rozważało założenie limited company, natomiast niemal jedna czwarta – 23% – już założyła spółkę lub rozpoczęła proces jej zakładania przynajmniej częściowo z powodu Making Tax Digital.
MTD for Income Tax w obecnej formie dotyczy osób prowadzących działalność jako sole traders oraz landlordów spełniających określone kryteria. Limited companies podlegają innemu systemowi rozliczeń podatkowych.
Nie oznacza to jednak, że założenie spółki automatycznie oznacza mniej formalności. Dyrektor limited company ma m.in. obowiązek prowadzenia odpowiedniej dokumentacji, przygotowania annual accounts, złożenia Company Tax Return oraz rozliczenia Corporation Tax. Accounts składane są do Companies House, natomiast Company Tax Return trafia do HMRC.
Dlatego decyzja o przejściu z sole trader na limited company powinna być podejmowana na podstawie całej sytuacji podatkowej i biznesowej, a nie wyłącznie w celu uniknięcia obowiązków MTD for Income Tax.
Czym jest Making Tax Digital for Income Tax?
Making Tax Digital for Income Tax to nowy sposób prowadzenia dokumentacji i przekazywania HMRC informacji dotyczących przychodów i wydatków przez objętych systemem sole traders i landlordów.
Osoby podlegające MTD muszą korzystać z oprogramowania kompatybilnego z Making Tax Digital, aby prowadzić cyfrowe zapisy dotyczące działalności oraz przekazywać HMRC wymagane informacje.
W praktyce system wymaga przede wszystkim:
- prowadzenia cyfrowej ewidencji przychodów i wydatków,
- przesyłania do HMRC kwartalnych aktualizacji,
- uzupełnienia pozostałych informacji potrzebnych do rozliczenia podatku,
- złożenia rocznego tax return za pośrednictwem odpowiedniego oprogramowania MTD.
Warto podkreślić, że quarterly updates nie są czterema dodatkowymi deklaracjami podatkowymi. Są okresowymi podsumowaniami informacji wynikających z prowadzonych cyfrowo zapisów przychodów i wydatków.
Co oznacza „qualifying income”?
Jednym z najważniejszych elementów nowych zasad jest prawidłowe rozumienie określenia qualifying income.
Nie chodzi o zysk pozostający po odliczeniu kosztów prowadzenia działalności.
HMRC przy ustalaniu qualifying income bierze pod uwagę kwalifikowany przychód brutto z samozatrudnienia i nieruchomości przed odliczeniem kosztów. W przypadku działalności gospodarczej oznacza to zasadniczo przychód (turnover), a nie zysk.
Przykładowo osoba uzyskująca £27,000 przychodu z działalności oraz £25,000 przychodu z wynajmu może mieć qualifying income w wysokości £52,000, nawet jeśli jej faktyczny zysk po odliczeniu kosztów będzie znacznie niższy. Taki właśnie przykład podaje HMRC.
Inne źródła dochodu nie są automatycznie wliczane do qualifying income. HMRC określa szczegółowo, które rodzaje przychodów są uwzględniane przy ustalaniu obowiązku MTD.
Pierwszy termin Making Tax Digital właśnie minął
Dla osób objętych MTD od kwietnia 2026 roku pierwsza ważna data jest już za nami.
7 sierpnia 2026 roku upłynął termin przesłania pierwszej quarterly update.
Dla większości podatników pierwszy okres raportowania obejmował czas od 6 kwietnia do 5 lipca 2026 roku. Osoby korzystające z tzw. calendar update periods mogły natomiast raportować okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2026 roku. W obu przypadkach termin przesłania aktualizacji przypadał 7 sierpnia.
Kolejne terminy w pierwszym roku MTD to:
7 listopada 2026 – druga quarterly update,
7 lutego 2027 – trzecia quarterly update,
7 maja 2027 – czwarta quarterly update.
Co jeśli ktoś nie zdążył do 7 sierpnia?
HMRC zastosowało specjalne zasady przejściowe podczas pierwszego roku obowiązkowego MTD for Income Tax.
Za niedotrzymanie terminu kwartalnej aktualizacji w roku podatkowym 2026/27 nie będą nakładane kary. HMRC zaznacza jednak wyraźnie, że podatnik nadal musi prowadzić cyfrowe zapisy i przesłać wymagane quarterly updates przed złożeniem rocznego tax return.
Oznacza to, że brak kary nie jest równoznaczny ze zniesieniem obowiązku przesłania aktualizacji.
Okres przejściowy dotyczący quarterly updates nie obejmuje również wszystkich pozostałych obowiązków podatkowych. Kary nadal mogą obowiązywać za spóźnione roczne zeznanie podatkowe lub zapłatę podatku po terminie.
Self Assessment nadal nie znika
Wprowadzenie kwartalnych aktualizacji nie oznacza, że podatnicy objęci MTD nie będą musieli dokonywać końcowego rozliczenia roku.
Osoby, które weszły do Making Tax Digital 6 kwietnia 2026 roku, Self Assessment za rok podatkowy 2025/26 składają jeszcze na dotychczasowych zasadach. Termin deklaracji online przypada 31 stycznia 2027 roku.
Pierwszy pełny rok objęty MTD to 2026/27. Roczny tax return za ten okres będzie trzeba przesłać bezpośrednio z oprogramowania MTD najpóźniej 31 stycznia 2028 roku.
Kwartalne aktualizacje należy więc traktować jako część całego procesu rozliczenia podatku, a nie jako zamiennik końcowego zeznania.
Czy trzeba kupić specjalny program księgowy?
Osoba objęta MTD musi korzystać z oprogramowania współpracującego z Making Tax Digital for Income Tax. Nie oznacza to jednak, że każdy podatnik musi prowadzić pełną księgowość w jednym konkretnym programie.
HMRC udostępnia oficjalną wyszukiwarkę oprogramowania współpracującego z systemem MTD. Dostępne są zarówno rozwiązania płatne, jak i bezpłatne, a osoby korzystające z arkuszy kalkulacyjnych mogą w określonych przypadkach używać tzw. bridging software, które umożliwia przekazanie danych do HMRC.
Najważniejsze jest, aby używane rozwiązanie pozwalało spełnić wymagania MTD dotyczące cyfrowego prowadzenia dokumentacji i przekazywania danych.
Czy można otrzymać zwolnienie z Making Tax Digital?
Tak. Przepisy przewidują zarówno automatyczne zwolnienia, jak i sytuacje, w których podatnik może wystąpić do HMRC o exemption.
Jedną z możliwości jest tzw. digital exclusion, kiedy ze względu na konkretne okoliczności nie można rozsądnie oczekiwać od danej osoby korzystania z kompatybilnego oprogramowania do prowadzenia dokumentacji i komunikacji z HMRC. Każdy taki przypadek może być oceniany indywidualnie.
Samo stwierdzenie, że ktoś nie zna programów księgowych, że MTD zajmie mu więcej czasu lub będzie wiązało się z dodatkowymi kosztami, nie wystarcza samo w sobie do uzyskania zwolnienia z powodu digital exclusion. HMRC wymienia te sytuacje wprost jako niewystarczające, jeśli są jedynym powodem wniosku.
Making Tax Digital może zmienić sposób działania części małych firm
Badanie Taxfix pokazuje, że największym problemem związanym z MTD może okazać się nie sama technologia, lecz sposób, w jaki przedsiębiorcy reagują na dodatkowe wymagania administracyjne.
45% respondentów rozważało powrót do stałego zatrudnienia, 57% rozważało założenie limited company, a 29% deklarowało większą ostrożność w przyjmowaniu nowych zleceń. Jednocześnie część badanych dostrzega pozytywne skutki – 39% deklarowało lepszą kontrolę nad swoimi finansami.
Dane te nie oznaczają, że niemal połowa samozatrudnionych w Wielkiej Brytanii rzeczywiście zrezygnuje z prowadzenia działalności. Pokazują jednak, że dla części przedsiębiorców Making Tax Digital stało się istotnym czynnikiem przy podejmowaniu decyzji dotyczących przyszłości biznesu.
Na 9 sierpnia 2026 roku jedno jest już pewne: dla pierwszej grupy sole traders i landlordów Making Tax Digital for Income Tax nie jest planowaną reformą. Obowiązuje od 6 kwietnia 2026 roku, a pierwszy termin quarterly update upłynął 7 sierpnia.
