Nie mieszkasz już w UK? Sprawdź, które podatki nadal musisz płacić

Wielka Brytania znana jest z bardzo skrupulatnego podejścia do egzekwowania zobowiązań podatkowych. Nawet jeśli formalnie wyprowadziłeś się z UK i nie jesteś już rezydentem podatkowym, istnieją sytuacje, w których HMRC (brytyjski urząd skarbowy) nadal może domagać się od Ciebie podatków. Poniżej omówię trzy główne kategorie podatków, które mogą Cię dotyczyć - wraz z aktualizacjami prawnymi obowiązującymi w 2025 roku - oraz wskazówki, jak się przygotować.

1.Dochód z wynajmu nieruchomości w UK (UK rental income)
Jeśli posiadasz nieruchomość w Wielkiej Brytanii i ją wynajmujesz - nawet będąc na stałe poza UK - musisz liczyć się z koniecznością rozliczenia podatku od przychodów najmu.

Jak to działa (Non-Resident Landlord Scheme)

HMRC stosuje tzw. Non-Resident Landlord Scheme (NRLS) - czyli system, w którym agenci wynajmu muszą potrącić podatek u źródła z przychodów z najmu, jeśli właściciel jest non-resident (tzn. ma zwykłe miejsce pobytu poza UK).
Domyślnie stawka potrącenia u źródła wynosi 20% (podstawowa stawka podatku dochodowego) od przychodu najmu pomniejszonego o dopuszczalne koszty (np. remonty, zarządzanie, ubezpieczenia)
Możesz złożyć wniosk o to, by dochód z najmu był wypłacany „gross” - czyli bez potrąceń u źródła - jeśli Twoje rozliczenia podatkowe w UK są aktualne i spełniasz warunki. W tym celu używa się formularza NRL1.
Jeśli wynajmujesz nieruchomość współwłasnościowo (np. z inną osobą), każdy współwłaściciel może musieć ubiegać się o zgodę na wypłatę dochodu bez potrąceń dla swojej części udziału.
Bez względu na to, czy agencja potrąca podatek czy nie, masz obowiązek - przez System Self Assessment - zgłosić swój dochód z najmu i rozliczyć się z HMRC

Uwaga praktyczna

Jeśli nie zgłosisz odpowiednio i zalegasz z płatnościami, mogą być naliczane odsetki i sankcje.
Warto skonsultować się z doradcą podatkowym, by zoptymalizować rozliczenia (np. uwzględniając dopuszczalne odliczenia kosztów).

2. Emerytury i świadczenia państwowe w UK (Pensions / state benefits)
Drugą kategorią zobowiązań są podatki związane z emeryturami lub państwowymi świadczeniami z UK.

Co warto wiedzieć

Niektóre emerytury wypłacane przez instytucje brytyjskie (np. rządowe, typu „civil service” lub inne świadczenia państwowe) mogą nadal podlegać opodatkowaniu w UK, nawet jeśli mieszkasz za granicą.
Jeśli otrzymujesz takie świadczenia, HMRC może (w zależności od konkretnego przypadku) wymagać, byś nadal składał deklaracje podatkowe w UK i uwzględniał te dochody.
Jednocześnie należy sprawdzić umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między UK a Twoim krajem zamieszkania - mogą one przewidywać ulgę podatkową lub wyłączenia, które zapobiegną podwójnemu opodatkowaniu.
Warto podkreślić, że od 6 kwietnia 2025 r. Brytania zlikwidowała reżim non-dominalny (non-domicile), co w praktyce zmienia podejście do opodatkowania światowych dochodów mieszkańców UK - choć dla osób, które są już non-resident, zmiany te niekoniecznie automatycznie wpływają na dochody emerytalne z UK.
W praktyce dużo zależy od tego, czy dana emerytura lub świadczenie podlega umowom bilateralnym, od charakteru źródła płatności i szczegółów prawnych.

Rekomendacje

Dokładnie przeanalizuj, jakie emerytury lub świadczenia otrzymujesz z UK - od kogo, na jakiej podstawie, z jakiej instytucji.
Sprawdź, czy między UK a krajem, w którym mieszkasz, obowiązuje umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania - i czy w takiej umowie uwzględniono emerytury/świadczenia.
Warto skorzystać z pomocy doradcy podatkowego z doświadczeniem międzynarodowym, bo interpretacje mogą być skomplikowane i zależne od konkretnego przypadku.

3. Podatek od spadków (Inheritance Tax, IHT)
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych zobowiązań, które mogą dotyczyć byłych mieszkańców UK, jest podatek spadkowy (IHT). W 2025 roku wprowadzono istotne zmiany w zasadach opodatkowania spadków - dlatego warto być na bieżąco.

Zmiana systemu IHT od 6 kwietnia 2025

Do 5 kwietnia 2025 r. brytyjski podatek spadkowy opierał się w dużej mierze na pojęciu „domicile” (krajowe „miejsce stałego osiedlenia”). Osoby niemające brytyjskiego domicile były zwykle opodatkowane tylko na majątek zlokalizowany w UK.
Od 6 kwietnia 2025 r. obowiązuje nowy system residence-based, czyli opodatkowanie oparte o status rezydencji długoterminowej (long-term UK resident). Pojęcie „domicile” traci centralne znaczenie dla IHT.
Osoba staje się „long-term UK resident”, gdy była rezydentem podatkowym w UK przez 10 lat w okresie ostatnich 20 lat (niekoniecznie kolejno)
Jeśli osoba spełnia ten warunek, jej majątek światowy (nie tylko aktywa w UK) może podlegać IHT w momencie śmierci lub innych zdarzeń przeniesienia majątku.
Ponadto, po wyjeździe z UK, istnieje tzw. „IHT tail” - okres, w którym były rezydent nadal podlega opodatkowaniu swoich aktywów światowych przez pewien czas. Długość „ogona” (tail) zależy od liczby lat rezydencji w UK przed wyjazdem - od minimum 3 lata dla rezydentów krótszych, do maksimum 10 lat dla tych, którzy przez 20 lat byli rezydentami.

Przykład działania „ogona”

Jeśli byłeś rezydentem w UK 10–13 lat, ogon IHT może obowiązywać przez 3 lata po wyjeździe.
Jeśli przez 14 lat - ogon 4 lata, i tak dalej, aż do 10 lat.
Oznacza to, że nawet lata spędzone poza UK nie gwarantują całkowitego „wyłączenia” z podatku spadkowego, jeśli wcześniej masz silne powiązania rezydencyjne z UK.

Aktywa w UK
Niezależnie od wzoru residence-based, aktywa zlokalizowane w UK (np. nieruchomości, nieruchomości komercyjne, udziały w spółkach z siedzibą w UK) wciąż pozostają w jurysdykcji IHT niezależnie od tego, gdzie mieszkasz.

Co dalej

Osoby planujące dziedziczenie lub częściowe przekazy majątku powinny już teraz sprawdzić, czy kwalifikują się jako long-term UK residents i co to oznacza dla ich struktury majątkowej.
Warto rozważyć rearanżację aktywów lub strategii sukcesyjnej przed datą 6 kwietnia 2025, by korzystać z dotychczasowych przepisów, jeśli to możliwe.
Jeśli masz aktywa w trustach lub funduszach, istotne jest przeanalizowanie statusu „settlor” oraz momentu osadzenia aktywów - nowe zasady mogą wpłynąć także na opodatkowanie trustów.

Kogo dotyczą te podatki?

Osób, które wyprowadziły się z UK, lecz mają nieruchomości lub dochody związane z UK (np. wynajem).
Emerytów lub osób otrzymujących świadczenia brytyjskie, mimo zamieszkania za granicą.
Osób z wieloletnią historią rezydencji w UK, którzy mogą stać się long-term UK residents i być objęci IHT także na aktywa globalne.

Dlaczego te podatki budzą kontrowersje?

Wiele osób zakłada, że wyjazd z UK automatycznie zwalnia je z obowiązków podatkowych wobec HMRC - rzeczywistość bywa inna.
Przepisy brytyjskie zawierają liczne wyjątki, reżimy „ogonów” (tail), i złożone zasady przejściowe, które mogą być nieoczywiste bez specjalistycznej wiedzy.
Niedopełnienie obowiązków może skutkować koniecznością zapłaty zaległych podatków, odsetek, kar, a w skrajnych przypadkach – postępowaniami egzekucyjnymi wobec aktywów UK.
Zmiany w prawie (np. reforma IHT w 2025 r., likwidacja reżimu non-dom od 6 kwietnia 2025) sprawiają, że dawniej przyjęte strategie planowania majątkowego mogą wymagać rewizji.

Wskazówki praktyczne

Zadbaj o dokumentację - prowadź dokładne zapisy wszystkich dochodów, kosztów i przepływów pieniężnych związanych z UK.
Sprawdź status rezydencji/historyczne lata w UK - by określić, czy kwalifikujesz się jako long-term UK resident w kontekście IHT.
Rozważ konsultację z doradcą podatkowym międzynarodowym - interpretacje prawa podatkowego UK w relacji do Twojego kraju mogą być złożone i wymagają analizy konkretnego przypadku.
Przeanalizuj strukturę majątku i plan sukcesji - zwłaszcza jeśli masz aktywa w UK, trusty, nieruchomości czy planujesz przekazać majątek potomkom.
Reaguj terminowo - składanie deklaracji, wniosków NRL1, stosowanie umów podatkowych, wniosków o ulgę czy zwolnienia - wszystko to wymaga terminowego działania.