Koniec stemplowania paszportów!

Już 12 października 2025 roku w strefie Schengen wejdzie w życie nowoczesny system kontroli granicznej – Entry/Exit System (EES). Oznacza to definitywny początek końca stemplowania paszportów, do którego przez lata przyzwyczaili się podróżni z państw spoza Unii Europejskiej, w tym obywatele Wielkiej Brytanii. 

 

Zmiana jest elementem szerokiego procesu cyfryzacji granic, mającego na celu zwiększenie bezpieczeństwa, usprawnienie kontroli oraz ograniczenie nielegalnych pobytów. 

 

Jak będzie działał Entry/Exit System? 
Nowy system zastąpi manualne stemple cyfrową rejestracją. Każdy dorosły podróżny przy pierwszym przekroczeniu granicy po 12 października 2025 roku: 

 

  • zostanie sfotografowany (zdjęcie twarzy zastąpi dotychczasowy stempel),
  • zostaną pobrane jego odciski palców (z wyjątkiem dzieci poniżej 12 lat),
  • informacje zostaną zapisane w bazie danych na okres 3 lat. 

 

Przy kolejnych wjazdach i wyjazdach wystarczy użyć samoobsługowego kiosku, aby potwierdzić tożsamość. Sam proces ma trwać średnio 90 sekund, co – według założeń Komisji Europejskiej – ma znacząco przyspieszyć odprawę w porównaniu do ręcznego sprawdzania paszportów. 

 

EES w praktyce – jak zmieni podróże? 
Do tej pory funkcjonariusze graniczni ręcznie sprawdzali paszporty, nanosząc stemple. To rozwiązanie miało swoje wady: 

 

  • łatwość w fałszowaniu lub manipulowaniu dokumentami,
  • trudności w monitorowaniu długości pobytu (szczególnie przy wizach krótkoterminowych),
  • czasochłonność przy dużej liczbie podróżnych. 

 

EES eliminuje te problemy – system automatycznie zliczy liczbę dni pobytu w strefie Schengen (maksymalnie 90 dni w ciągu 180 dni dla podróżnych bez wizy) i od razu wychwyci osoby przekraczające ten limit. 

 

Dzięki temu możliwe będzie dokładniejsze egzekwowanie przepisów migracyjnych, a jednocześnie szybsza i wygodniejsza odprawa dla osób często podróżujących. 

 

Eurostar i przygotowania w Londynie 
Największe obawy dotyczyły ryzyka chaosu na granicach – zwłaszcza w tak newralgicznych miejscach jak Port of Dover, terminal Eurotunelu w Folkestone czy londyński dworzec St. Pancras International. 

 

Operator pociągów Eurostar zapewnia jednak, że jest gotowy na cyfrową rewolucję: 

 

  • zainwestował ponad 11 milionów funtów w modernizację strefy granicznej w Londynie,
  • powstały trzy nowe strefy z 49 kioskami samoobsługowymi (więcej niż pierwotnie wymagały francuskie służby),
  • przy kioskach obecni będą pracownicy wspierający pasażerów,
  • przez pierwsze pół roku system obejmie głównie posiadaczy biletów premium oraz podróżnych regularnych, co ma pozwolić na spokojne wdrożenie technologii. 

 

Mimo usprawnień, przewoźnik podtrzymuje swoje wcześniejsze zalecenia: pasażerowie powinni stawić się na dworcu 60–75 minut przed odjazdem pociągu. 

 

Harmonogram: kiedy znikną stemple paszportowe? 
Wdrożenie systemu potrwa około 6 miesięcy. Do tego czasu część granic będzie stosować jeszcze stemple równolegle z EES. 

 

Według zapowiedzi Komisji Europejskiej i operatorów granicznych: 

 

  • październik 2025 – marzec 2026: faza przejściowa (stemple + EES),
  • kwiecień 2026: pełne przejście na system cyfrowy i koniec stemplowania paszportów dla obywateli Wielkiej Brytanii oraz innych państw trzecich. 

 

To przełomowy moment – po raz pierwszy w historii podróże do Europy staną się w pełni cyfrowo monitorowane. 

 

Obawy podróżnych i reakcja służb 
Krytycy ostrzegali, że nowy system może powodować długie kolejki w okresach szczytowych, np. w święta czy wakacje. Jednak zarówno Eurostar, jak i francuskie służby graniczne podkreślają, że ścisła współpraca oraz inwestycje w infrastrukturę pozwolą uniknąć poważnych zakłóceń. 

 

Ponadto EES wprowadza większe bezpieczeństwo: 

 

  • trudniej będzie używać fałszywych dokumentów,
  • system automatycznie wychwyci osoby przebywające w strefie nielegalnie,
  • dane będą przechowywane w sposób bezpieczny, zgodnie z przepisami RODO. 

 

Wielka Brytania – cyfrowe ID wciąż odległe 
Warto zauważyć, że podczas gdy UE inwestuje w biometrię i cyfryzację granic, Wielka Brytania pozostaje w tyle, jeśli chodzi o cyfrowe identyfikatory obywateli. 

 

Minister ds. stosunków międzyrządowych, Pat McFadden, przyznał, że brak elektronicznego dowodu osobistego utrudnia sprawne zarządzanie administracją publiczną i kontrolę nad rynkiem pracy. 

 

Cyfrowy identyfikator mógłby ułatwić: 

 

  • potwierdzanie tożsamości online,
  • korzystanie z usług publicznych,
  • legalne zatrudnianie i eliminację pracy „na czarno”. 

 

W Europie takie rozwiązania już funkcjonują – np. estoński e-Identity czy polski mObywatel – co sprawia, że brytyjski system wydaje się anachroniczny na tle sąsiadów. 

 

Co to oznacza dla podróżnych? 

 

  1. Brak stempli w paszporcie – koniec tradycyjnej pamiątki z podróży, ale też koniec problemów z liczeniem dni pobytu.
  2. Biometria w standardzie – odciski palców i zdjęcie twarzy będą obowiązkowe, co może budzić obawy o prywatność, ale jednocześnie zwiększy bezpieczeństwo.
  3. Nowe zasady planowania podróży – konieczność wcześniejszego przyjazdu na dworzec czy lotnisko.
  4. Łatwiejsze życie dla podróżujących regularnie – system rozpozna dane biometryczne i skróci odprawę. 

 

Podsumowanie 
Entry/Exit System to krok milowy w historii strefy Schengen. Od października 2025 paszporty obywateli spoza UE nie będą już stemplowane, a od kwietnia 2026 roku tradycyjny system zostanie całkowicie zastąpiony cyfrową rejestracją. 

 

Choć początkowo wielu podróżnych obawia się chaosu na granicach, inwestycje takie jak modernizacja strefy Eurostar w Londynie czy nowe kioski biometryczne mają zagwarantować płynność procesu. 

 

Europa wchodzi w erę, w której granice stają się inteligentne i cyfrowe, a podróże – bardziej bezpieczne i przewidywalne. Jednocześnie zmiany te obnażają brak cyfrowej tożsamości w Wielkiej Brytanii, co w przyszłości może stać się kolejnym tematem debat politycznych.