Wielka Brytania zaostrza kontrolę nad zasiłkami na dzieci wypłacanymi osobom mieszkającym za granicą
Rząd zapowiada oszczędności rzędu 350 mln funtów w pięć lat
Londyn, sierpień 2025 – Brytyjski rząd wprowadza szeroko zakrojone działania mające na celu ograniczenie nadużyć w systemie wypłat Child Benefit. Zasiłek ten, będący jednym z najpowszechniejszych świadczeń w kraju, przysługuje rodzicom lub opiekunom dzieci poniżej 16. roku życia (lub poniżej 20., jeśli dziecko kontynuuje naukę bądź szkolenie zawodowe). Obecnie pobiera go ponad 6,9 mln rodzin w całym Zjednoczonym Królestwie.
Nowe regulacje skupiają się na osobach, które wyjechały z Wielkiej Brytanii, lecz nadal pobierają świadczenie – mimo iż po upływie określonego czasu za granicą tracą do niego prawo.
Pilot wykazał skalę nadużyć
Pierwsze sygnały o problemie pojawiły się już kilka lat temu, jednak dopiero w 2024 roku przeprowadzono szeroko zakrojony pilotaż z udziałem Public Sector Fraud Authority, Home Office i HMRC (urzędu podatkowego). Analizie poddano 200 000 losowo wybranych wniosków o Child Benefit, zestawiając je z danymi o podróżach międzynarodowych.
Wyniki były jednoznaczne: aż 2 600 osób nie powinno było nadal otrzymywać świadczeń, ponieważ na stałe opuściły kraj. Wstrzymanie wypłat w tych przypadkach pozwoliło zaoszczędzić 17 mln funtów w niecały rok. To właśnie te dane skłoniły rząd do ogłoszenia szerszej akcji.
Nowe zasady i sankcje
Od września 2025 roku przepisy będą egzekwowane w sposób znacznie bardziej rygorystyczny.
- Limit ośmiu tygodni – osoby przebywające poza Wielką Brytanią przez ponad dwa miesiące tracą prawo do Child Benefit, z wyjątkiem sytuacji szczególnych.
- Wyjątki – w przypadku konieczności leczenia lub śmierci bliskiego członka rodziny dopuszczalny czas pobytu poza krajem wydłużono do 12 tygodni.
- Nowy zespół kontrolny – dotychczas 15 śledczych zajmowało się analizą przypadków. Teraz liczba ta wzrośnie do ponad 200 specjalistów, którzy będą wykorzystywać dane o podróżach lotniczych, morskich i lądowych.
- Kontrola manualna – każdy podejrzany przypadek ma być dodatkowo analizowany przez inspektora HMRC, aby uniknąć błędnych decyzji opartych wyłącznie na algorytmach.
Cabinet Office Minister Georgia Gould podkreśliła, że działania rządu mają nie tylko charakter oszczędnościowy, ale również prewencyjny:
„Od września będziemy mieć dziesięć razy więcej śledczych. Jeśli pobierasz świadczenia, do których nie masz prawa, twój czas się kończy. Rząd musi chronić pieniądze podatników.”
Ekonomiczne tło reformy
Według danych Department for Work and Pensions, w roku budżetowym 2024/25 odnotowano 6,5 mld funtów nadpłat w systemie zasiłków, w większości wynikających z oszustw lub błędów. To około 2,2% całkowitych wydatków na świadczenia.
Najbardziej narażone na nadużycia są świadczenia uzależnione od dochodu, takie jak Universal Credit. Dlatego rząd planuje stopniowo objąć kontrolą również inne świadczenia, które mogą być pobierane przez osoby już niemieszkające w Zjednoczonym Królestwie.
Reakcje społeczne i polityczne
Eksperci ds. prawa zwracają uwagę, że kontrole prowadzone są na podstawie Digital Economy Act 2017, który umożliwia wymianę danych pomiędzy instytucjami publicznymi w ściśle określonych celach.
Wymiar międzynarodowy
Choć reforma skierowana jest głównie do obywateli brytyjskich, nie pozostaje bez wpływu na migrantów z krajów UE, w tym Polaków, którzy przez lata stanowili znaczną grupę uprawnionych do pobierania Child Benefit. W przeszłości część rodzin pobierała świadczenia mimo powrotu do ojczyzny – co wywoływało debatę zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Polsce.
Teraz sytuacja ma ulec zmianie: jeśli rodzic na stałe wyjedzie z UK, po upływie maksymalnie 8–12 tygodni nie będzie już otrzymywać żadnych wypłat.
Ile wynosi Child Benefit?
Świadczenie pozostaje atrakcyjne dla rodzin:
- £26,05 tygodniowo na najstarsze dziecko,
- £17,25 tygodniowo na każde kolejne.
Dla rodziny z dwójką dzieci oznacza to dodatkowy dochód na poziomie ponad 2 200 funtów rocznie – dlatego rząd podkreśla, że nie może pozwolić, aby środki te były nienależnie pobierane przez osoby mieszkające poza krajem.
Kierunek przyszłych zmian
Nowa strategia antynadużyciowa nie ograniczy się wyłącznie do Child Benefit. W planach jest także:
- monitorowanie Universal Credit wypłacanego osobom deklarującym pobyt w UK,
- kontrola świadczeń mieszkaniowych i dodatków dla bezrobotnych,
- nowe przepisy (Public Authorities Fraud, Error and Recovery Bill), które umożliwią administracji ściąganie środków bezpośrednio z kont bankowych osób winnych oszustw.
Podsumowanie
- Rząd brytyjski planuje oszczędzić 350 mln funtów w pięć lat dzięki uszczelnieniu systemu Child Benefit.
- Pilotaż wykazał 2 600 nienależnych przypadków i zaoszczędził 17 mln funtów w mniej niż rok.
- Od września 2025 ponad 200 śledczych będzie zajmować się monitorowaniem danych podróżnych.
- Zasiłek przestaje przysługiwać po 8 tygodniach za granicą, z wyjątkami do 12 tygodni.
- Reforma wpisuje się w szerszą walkę z oszustwami, które kosztują budżet miliardy funtów rocznie.
Nowa polityka ma pokazać, że rząd zamierza zdecydowanie chronić finanse publiczne i że system świadczeń socjalnych będzie dostępny wyłącznie dla osób faktycznie mieszkających i pracujących w Zjednoczonym Królestwie.
