Wyniki egzekwowania przez Insolvency Service w roku 2025/26
Insolvency Service, czyli Brytyjski Urząd Syndyka Firm, odgrywa kluczową rolę w nadzorze nad uczciwością zarządzania przedsiębiorstwami w Wielkiej Brytanii. To właśnie on prowadzi dochodzenia wobec dyrektorów i firm naruszających prawo, nakłada sankcje, a w razie potrzeby kieruje sprawy do sądu karnego.
Od 2023 r. Urząd publikuje szczegółowe dane statystyczne dotyczące dyskwalifikacji dyrektorów i wyników postępowań egzekucyjnych. Było to przełomowe posunięcie – wcześniej informacje te były ograniczone i rozproszone. Obecnie rynek, inwestorzy i opinia publiczna mają dostęp do rzetelnych i bieżących raportów, co wzmacnia przejrzystość oraz zaufanie do systemu prawno-gospodarczego.
Co istotne, dane te pokazują, że pomimo szeroko zakrojonych działań i dużych uprawnień Urzędu, stosunkowo niewielki odsetek dyrektorów trafia pod realne sankcje – czy to w formie wykluczenia, czy wyroku karnego. Z jednej strony można to interpretować jako dowód, że większość menedżerów działa zgodnie z prawem. Z drugiej – każda sprawa jest sygnałem ostrzegawczym i przykładem odstraszającym potencjalnych oszustów.
1. Wykluczenia dyrektorów
W okresie od kwietnia do lipca 2025 r. (rok finansowy 2025/26 YTD) zanotowano 363 wykluczenia dyrektorów w Wielkiej Brytanii. Średnia długość dyskwalifikacji wyniosła 8 lat, co jest poziomem zbliżonym do poprzednich lat.
- Kwiecień – 99 dyskwalifikacji
- Maj – 95
- Czerwiec – 81
- Lipiec – 88
Widać tu dość stabilny trend, bez gwałtownych odchyleń.
1.1. Sekcja 6 ustawy CDDA 1986
Najwięcej spraw (334 z 363) dotyczyło Sekcji 6 Company Directors Disqualification Act (CDDA) 1986, czyli przypadków „nieodpowiedniego postępowania” związanego z firmą niewypłacalną lub rozwiązaną.
- 249 spraw dotyczyło nadużyć funduszy COVID-19,
- 36 spraw – nieuczciwego traktowania Korony (Crown),
- tylko 1 sprawa – związanego z firmą rozwiązaną.
Średnia długość dyskwalifikacji za nadużycia COVID-owe wyniosła 9,2 lat, co pokazuje, że sądy i regulator traktują je szczególnie poważnie.
2. Ograniczenia bankrutowe
W roku 2025/26 do lipca nałożono 35 restrykcji (łącznie bankrutowych i związanych z ulgą dłużnika).
- 22 z nich dotyczyły nadużyć pandemicznych,
- średni okres obowiązywania restrykcji wynosił 7,7 lat, a w przypadku spraw COVID-owych aż 8,9 lat.
To relatywnie wysoki wymiar sankcji, zważywszy że prawo dopuszcza także krótsze okresy. Widać więc, że sądy podchodzą surowo do nieuczciwych dłużników, zwłaszcza w kontekście wykorzystania publicznych środków.
3. Postępowania karne
3.1. Skazania
W omawianym okresie 28 osób zostało skazanych w wyniku dochodzeń prowadzonych przez Insolvency Service. Połowa z nich (14) miała związek z nadużyciami funduszy COVID-19.
3.2. Wymierzone kary
- 2 925 godzin prac społecznych,
- 474 miesiące więzienia (w tym kary w zawieszeniu),
- brak nakazów konfiskaty czy rehabilitacji.
W porównaniu z latami 2023/24 i 2024/25 widoczny jest umiarkowany spadek liczby skazań, ale wydłużenie średnich wyroków pozbawienia wolności – co może oznaczać, że sprawy dotyczyły poważniejszych nadużyć finansowych.
4. Postępowania cywilne
Łączna wartość odszkodowań i porozumień w sprawach cywilnych w 2025/26 YTD wyniosła ponad £2 mln.
Wartość ta jest znacząca, choć nieco niższa niż w analogicznym okresie 2024/25, kiedy przekroczyła £2,3 mln. Może to oznaczać, że Urząd skuteczniej przeciwdziała powstawaniu nowych nadużyć, zanim osiągną one większą skalę.
4.1. Likwidacja firm w interesie publicznym
Do lipca 2025 r. 18 firm zostało rozwiązanych w interesie publicznym. Najwięcej w maju (10), co może wskazywać na zakończenie dłuższych dochodzeń w tym miesiącu.
5. Dochodzenia w toku
Na koniec lipca 2025 r. trwało:
- 179 postępowań karnych,
- 1 003 sprawy cywilne dot. dyskwalifikacji dyrektorów,
- 75 dochodzeń wobec aktywnych firm,
- 85 postępowań restrykcyjnych wobec bankrutów.
Choć liczby te wydają się wysokie, należy pamiętać, że Insolvency Service bada tysiące sygnałów rocznie – tylko część z nich kończy się formalnym dochodzeniem.
6. Sprawy zakończone
W roku 2025/26 (do lipca):
- 35 spraw karnych,
- 427 spraw cywilnych dot. wykluczeń dyrektorów,
- 48 dochodzeń wobec firm,
- 64 sprawy restrykcji bankrutowych – zostały zamknięte.
Najbardziej intensywny był lipiec – zakończono aż 38 spraw bankrutowych, co stanowi ponad połowę wszystkich spraw tego typu w bieżącym roku finansowym.
Kontekst historyczny i prawny
Insolvency Service działa na podstawie kilku kluczowych aktów prawnych:
- Company Directors Disqualification Act 1986 (CDDA) – reguluje wykluczenia dyrektorów,
- Insolvency Act 1986 – dotyczy bankructwa i restrykcji,
- Companies Act 1985 (art. 447) – daje podstawy do likwidacji firm w interesie publicznym.
Od 2023 r. publikacja szczegółowych danych statystycznych stworzyła zupełnie nową jakość – pozwala bowiem na analizę trendów i ocenę skuteczności działań w czasie.
Perspektywa gospodarcza i międzynarodowa
Na tle innych krajów zachodnich Wielka Brytania wyróżnia się relatywnie niskim odsetkiem przypadków dyskwalifikacji dyrektorów w stosunku do liczby aktywnych przedsiębiorstw. W Niemczech czy Francji odsetek sankcji jest nieco wyższy, co częściowo wynika z różnic w prawie (np. surowszych przepisów dotyczących upadłości).
Można więc stwierdzić, że rynek brytyjski jest stosunkowo stabilny i odporny na nadużycia, a większość przedsiębiorców prowadzi działalność zgodnie z zasadami corporate governance. Jednocześnie restrykcyjne kary – szczególnie w przypadkach COVID-owych – działają odstraszająco i chronią interes publiczny.
Podsumowanie
- Od 2023 r. dane o dyskwalifikacjach i postępowaniach są jawne, co zwiększa przejrzystość systemu.
- Rok 2025/26 YTD pokazuje utrzymującą się niewielką skalę sankcji, ale wysoką surowość kar (długie wykluczenia i wyroki więzienia).
- Najczęściej karane są nadal nadużycia związane z COVID-19, choć ich liczba stopniowo maleje.
- Wartość odszkodowań przekroczyła £2 mln – co potwierdza materialny wymiar egzekwowania prawa.
- Relatywnie niewielka liczba przypadków w stosunku do wielkości gospodarki brytyjskiej świadczy o stabilności i dojrzałości rynku, a także o efekcie prewencyjnym działalności Insolvency Service.
