Rewolucja w systemie świadczeń w Wielkiej Brytanii – kluczowe zmiany
Brytyjski rząd ogłosił daleko idące reformy w systemie świadczeń socjalnych, które mają na celu ograniczenie rosnących wydatków na pomoc społeczną. Planowane zmiany obejmują zaostrzenie kryteriów przyznawania świadczeń, likwidację niektórych form pomocy oraz nowe zachęty do podjęcia pracy. Oto najważniejsze elementy reformy.
Zaostrzenie kryteriów dla zasiłku PIP
Personal Independence Payment (PIP) to świadczenie dla osób w Anglii i Walii, które mają trudności z wykonywaniem codziennych czynności lub poruszaniem się z powodu długoterminowych problemów zdrowotnych. Nie jest ono uzależnione od dochodów i mogą je otrzymywać także osoby pracujące.
- Podwyżka świadczeń w tym roku zgodnie z inflacją
- Zaostrzenie kryteriów przyznawania PIP od listopada 2026 r. – wiele osób może otrzymać niższe świadczenia
- Trudniejszy dostęp do składnika „daily living” (72,65 funtów tygodniowo)
- Więcej kontroli i częstsze oceny zdolności do samodzielnego funkcjonowania
- Osoby z najcięższymi chorobami nie będą podlegać ponownym ocenom
Likwidacja oceny zdolności do pracy
Do 2028 roku rząd planuje całkowicie zlikwidować Work Capability Assessment (WCA), który obecnie decyduje o przyznaniu zasiłków dla osób niezdolnych do pracy.
Zamiast tego osoby ubiegające się o świadczenia zdrowotne i niepełno sprawnościowe będą podlegały tylko jednej ocenie, opartej na obecnych zasadach PIP.
Zasiłki dla osób niezdolnych do pracy – zamrożenie i cięcia
- Od kwietnia 2025 roku zasiłki dla osób niezdolnych do pracy w ramach Universal Credit zostaną zamrożone na poziomie 97 funtów tygodniowo (brak podwyżek inflacyjnych do 2029/30).
- Od 2026/27 roku nowi wnioskodawcy otrzymają już tylko 50 funtów tygodniowo.
- Osoby z najcięższymi, nieuleczalnymi schorzeniami będą miały zagwarantowane dodatkowe premie, aby utrzymać poziom dochodu.
Młodzi dorośli i świadczenia inwalidzkie
- Osoby poniżej 22. roku życia nie będą mogły już ubiegać się o dodatek dla osób niezdolnych do pracy w ramach Universal Credit.
- Rząd rozważa przesunięcie granicy wiekowej dla przejścia z Disability Living Allowance (DLA) dla dzieci na PIP – z 16 na 18 lat.
- Zaoszczędzone środki mają zostać przeznaczone na wsparcie w znalezieniu pracy i szkolenia zawodowe.
Więcej zachęt do podjęcia pracy
Rząd chce zmniejszyć obawy związane z utratą świadczeń po podjęciu zatrudnienia.
- Nowe przepisy zagwarantują, że podjęcie pracy nie będzie automatycznie skutkowało ponowną oceną PIP ani zdolności do pracy.
- Nowa „rozmowa wspierająca” pomoże osobom z problemami zdrowotnymi znaleźć odpowiednie zatrudnienie.
- Planowane zmiany w programie Access to Work mają zapewnić lepsze dostosowanie warunków pracy do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
- Podwyżka podstawowej stawki Universal Credit dla osób poszukujących pracy – o 775 funtów rocznie do 2029/30.
Co to oznacza dla Szkocji i Irlandii Północnej?
- Większość zmian dotyczy Anglii i Walii.
- PIP nie obowiązuje w Szkocji, ale jeśli budżet na to świadczenie zostanie obcięty, rząd szkocki będzie musiał sam znaleźć środki na utrzymanie jego poziomu.
- System świadczeń w Irlandii Północnej jest zdecentralizowany, ale zazwyczaj Stormont kopiuje regulacje obowiązujące w Anglii i Walii.
Podsumowanie
Planowane reformy systemu świadczeń w Wielkiej Brytanii mają na celu ograniczenie wydatków socjalnych i zwiększenie motywacji do podjęcia pracy. Jednak zaostrzenie kryteriów PIP, zamrożenie i redukcja zasiłków dla niezdolnych do pracy oraz zmiany dla młodych dorosłych budzą obawy o los najbardziej potrzebujących osób.
Co sądzisz o tych zmianach? Czy rzeczywiście poprawią sytuację osób niepełnosprawnych i długotrwale chorych, czy raczej doprowadzą do pogorszenia ich warunków życia?
